
De baggersector zoekt een eigen route
Door land op te spuiten zorgt de baggersector wereldwijd voor de bescherming van kustgebieden die door klimaatverandering bedreigd worden. “Maar de baggerschepen zorgen tegelijkertijd voor de emissie van broeikasgassen. Dat wringt. In bepaalde regio’s willen overheden dat de impact van baggerwerkzaamheden wordt geminimaliseerd”, zegt Arjen de Jong, directeur van ZEDHub, dat zich bezighoudt met ontwikkelingen voor emissieloze baggerschepen.
Baggerschepen draaien nu vrijwel volledig op MGO (Marine Gas Oil). Deze brandstof lijkt op diesel en is al een stuk schoner dan de zware stookolie die vaak in de scheepvaart wordt gebruikt. MGO wordt gebruikt voor de voortstuwing van het schip, het oppompen en opspuiten van zand, en voor alle energie aan boord.
De energietransitie is in de baggerbranche een ander vraagstuk dan bij een gewoon schip dat van A naar B vaart. De overstap naar waterstof is complexer dan bij een normaal schip, legt De Jong uit. Een baggerschip wisselt voortdurend van taak: varen, zand opzuigen, opspuiten. “Vooral bij het pompen kan de vermogensvraag binnen een seconde met dertig tot veertig procent schommelen. Een dieselmotor vangt dat moeiteloos op, een brandstofcel op waterstof niet”, legt hij uit. ZEDHub onderzoekt daarom een combinatie van een brandstofcel voor de basislast en een batterijpakket voor het opvangen van de pieken. "Het is complexer, maar wel veel energie-efficiënter", aldus De Jong.
Die complexiteit is ook de reden dat er een branchebreed initiatief is ontstaan. Zeven jaar geleden werd met steun van de Drechtsteden en de bedrijven Boskalis, IHC, Van Oord en Damen Shipyards de stichting ZEDHub opgericht. Het doel was om samen emissieloos baggeren te ontwikkelen. De Jong: "We wilden dit met de hele sector doen. Inmiddels hebben ook diverse havens een convenant getekend waarin ze de duurzaamheidsambitie onderschrijven.”
Na bureauonderzoek en laboratoriumtesten volgden twee proefprojecten op schepen van Van Oord en Boskalis, die respectievelijk een week en vier weken hebben gebaggerd met een aangepast energiesysteem aan boord. Die pilots leverden vooral kennis op over regelgeving, certificering, operationele uitdagingen en de logistiek in havens. De volgende stap is commerciële toepassing. Zo wordt een schip van baggerbedrijf Martens en Van Oord al batterij-elektrisch ingezet, en heeft Van den Herik een emissieloos baggerschip dat wordt omgebouwd naar waterstof. Dat gebeurt in twee fasen. Eerst batterij-elektrisch, met een mobiele op groene waterstof draaiende laadinstallatie aan wal. Later volgt waterstofopslag aan boord. “Voor die laatste stap is de certificering nog niet geregeld”, zegt De Jong. “Dat komt door gebrek aan regelgeving.”
De binnenvaart baggerschepen zijn volgens de ZEDHub-directeur een logische eerste stap voor verduurzaming. Daarna volgen de zeeschepen. Op zee lopen de kosten al snel met een factor tien op, omdat de schepen groter zijn en een groter geïnstaleerd vermorgen hebben. Gasvormige waterstofopslag volstaat dan niet meer. Er moet overgestapt worden op vloeibare waterstof of methanol. “Voor een sleephopperzuiger is daarvoor wel al een haalbaarheidsstudie uitgevoerd en ook de basisengineering is al gedaan.”
Medio 2027 en medio 2028 worden er twee belangrijke aanbestedingen uitgeschreven, van Rijkswaterstaat en Havenbedrijf Rotterdam. Voor de opdrachten wordt een groot aandeel duurzame brandstof geëist. Overheden spelen op deze manier een belangrijke rol bij het verduurzamen van de baggerbranche. Welke brandstof uiteindelijk gebruikt wordt - waterstof, methanol of iets anders? “Dat is aan de markt”, besluit De Jong.




