Lijs Groenendaal over de staat van de Nederlandse waterstofeconomie
De Waterstofpeiling van 2026 toont een duidelijke spagaat in de energietransitie. Aan de ene kant toont de markt dat zij klaar staat om te bouwen en al flink investeert. Aan de andere kant blijft het overheidsbeleid achter en schuift de politiek besluitvorming voor zich uit. Lijs Groenendaal, directeur van NLHydrogen, duidt de cijfers en schetst hoe de verbinding tussen markt en politiek op elkaar afgestemd zou kunnen worden.
Als we kijken naar de Waterstofpeiling 2026: wat ziet u op dit moment écht gebeuren in de markt?
"In de markt zien we doortastendheid. Bedrijven praten niet over plannen, ze voeren ze ook uit. De peiling laat zien dat de concreetheid van de waterstofplannen met een 3,7 op 5 aan de hoge kant is. Liefst 86,5% van de partijen werkt al actief samen met andere partijen in hun waterstofprojecten. Bovendien heeft 65% ook voor de komende twee jaar een concreet investeringsbudget gereserveerd.
Het laat zien dat ondernemers niet wachten op het ideale beleid. Ze ondernemen eronderdoor en erlangs: door lokale energiehubs op te richten tegen netcongestie, door zuurstof en restwarmte te verzilveren, en door de waterstofverbrandingsmotor (H2 ICE) in te zetten op de bouwplaats en op de weg."
Als de markt er zo klaar voor staat, waar schuurt het dan met de politiek?
"Er ontstaat een verschil in tempo. Waar de markt wil doorpakken, zien we dat besluitvorming in Den Haag vertraagt. Dat leidt tot een zichtbare vertrouwensbreuk: het vertrouwen in de overheid als aanjager scoort laag en het beleid van het afgelopen jaar krijgt zelfs het allerlaagste cijfer uit de hele peiling. Het merendeel van de bedrijven geeft aan dat de nationale beleidsdoelen onvoldoende concreet zijn om hun bedrijfsstrategie op af te stemmen.
Het is niet zo dat het kabinet onwillig is, want in de Rijksbegroting wordt het belang van waterstof voor het energiesysteem wel degelijk herkend. Maar tegelijkertijd zien we dat publieke middelen worden doorgeschoven naar de periode na 2030 en dat cruciale randvoorwaarden, zoals de dekking voor het amortisatiefonds van de waterstofbackbone, blijven steken. Bedrijven willen investeren, maar kunnen geen definitief investeringsbesluit (FID) nemen als het prijsverschil met fossiel onoverbrugbaar blijft of lijkt te blijven en de nettarieven onzeker zijn."
Nederland Waterstofland gaat over de verbinding tussen markt en overheid. Hoe brengen we die twee werelden weer bij elkaar?
"Door te erkennen dat we elkaar keihard nodig hebben en beiden onze rol moeten pakken. De markt kan de grote publieke vraagstukken niet alleen oplossen, en de overheid kan de transitie niet vanaf de tekentafel afdwingen.
De markt levert de ondernemerskracht, de innovatie en het private kapitaal. Van de overheid vragen we geen subsidies voor de eeuwigheid, maar publieke regie op de randvoorwaarden die ondernemers niet zelf kunnen beïnvloeden:
- Infrastructuur en tariefzekerheid: Maak direct middelen vrij voor het amortisatiefonds, zodat Gasunie de backbone kan aanleggen en de nettarieven voor de eerste gebruikers betaalbaar blijven.
- Duidelijkheid over vraagcreatie: Zorg voor langdurige vraag naar waterstof via effectieve Europese en nationale instrumenten, zoals de Jaarverplichting Hernieuwbare Brandstoffen in de Industrie, ETS-prikkels en het verlengen van afnamedoelen voor waterstof in mobiliteit.
- Borging van opslag: Zorg dat de reservering van 245 miljoen euro voor de waterstofcavernes in Zuidwending snel wordt omgezet in definitieve besluiten.
- Beleidsteun voor koolstofarme waterstof: Zorg voor duidelijke ingroeipaden voor zowel hernieuwbare als koolstofarme waterstof.
- Internationale ketens en import: Benut de kansen die import van waterstof en waterstofdragers biedt voor de ontwikkeling van de Nederlandse markt.
- Benut de systeemwaarde van waterstof: Erken waterstof als een belangrijke oplossing voor systeemintegratie, flexibiliteit en congestievermindering. Waterstof kan hernieuwbare energie beter benutten, pieken op het elektriciteitsnet opvangen en de integratie van wind op zee ondersteunen.
Nederland is van oudsher het moleculenknooppunt van Noordwest-Europa. De havens, de leidingen en de afnemers zijn er al; alleen het molecuul verduurzaamt. Als de overheid de publieke basis legt, trekt de mark de investeringen over de streep."
