North Sea Port stimuleert Europese samenwerking met jaarlijkse conferentie

Aan het woord is Cas König, ruim een jaar aan het roer als CEO van North Sea Port. Hij werkt aan verdere verduurzaming en economische versterking van de haven. “De laatste jaren is energiezekerheid en verduurzaming steeds hoger op de agenda komen te staan. Met name de industrie staat voor een grote uitdaging. Als haven spelen wij een belangrijke rol in de infrastructuur, de productie, de aanvoer en  de doorvoer van energie. Door onze strategische ligging aan de Noordzee, waar diepliggende schepen aan kunnen meren, de windparken vanuit zee kunnen aanlanden en met aanwezigheid van onshore wind en zonneparken, een aantal flinke batterijprojecten en energiecentrales, zijn wij een belangrijke energiespeler. Wij voorzien de bedrijven in onze haven, maar ook verder in Europa, zoals in het Ruhrgebied of Chemelot, van energie. Daarbij speelt waterstof als onderdeel van de bredere energiemix en grondstoffentransitie een belangrijke rol.”

Van betekenis

Deze editie van de conferentie staat in het teken van ‘Van betekenis voor industrie en samenleving’. Waarom dit thema? König: “Het imago van de industrie strookt niet met de inspanningen die vandaag geleverd worden op het vlak van energietransitie en duurzaamheid. Terwijl we die industrie wél nodig hebben in onze maatschappij om weerbaar, onafhankelijk en competitief te blijven. Innovatie, infrastructuurontwikkeling en internationale concurrentie zijn daarnaast uitdagingen die spelen. Bovendien blijft samenwerking met bedrijven en overheden essentieel voor de verdere groei van de haven - zowel op regionaal, nationaal als internationaal vlak. Daarom is het belangrijk om elkaar te spreken en te zien.”

Gezamenlijke opgave

“We moeten verduurzamen”, vervolgt König. “Het is een opgave waar we samen voor staan. Waterstof is onderdeel van de transitie, zeker voor industrie die moeilijk te elektrificeren is, transport of als bouwsteen voor nieuwe producten. Daarom is het een belangrijk onderdeel van onze plannen en visie voor de toekomst. Sterker nog, met 600 kiloton productie en gebruik per jaar, zijn we het grootste waterstofcluster van de Benelux. Het opzetten van een waterstofketen kun je niet alleen doen. Daar heb je invoerders, producenten, transport, afnemers en infrastructuur voor nodig. Wij houden ons bezig met de infrastructuur in de haven én met het verbinden van de benodigde partners.”

Negende haven

North Sea Port is -ten onrechte- wat minder bekend bij het brede publiek. Het is als negende zeehaven een van Europa’s belangrijkste havens wat overslag via zeevaart betreft. Maar, nog belangrijker, het is de derde haven van Europa op het vlak van toegevoegde waarde, kortweg wat werkgelegenheid en welvaartcreatie betreft. Als grensoverstijgende haven, sinds de fusie op 1 januari 2018, strekt het zich 60 kilometer lang uit van het Nederlandse Vlissingen aan de Noordzee, over Terneuzen, tot het Belgische Gent 32 kilometer landinwaarts. Daarmee beslaat North Sea Port zo’n 9.100 hectare aan haven. In die haven zijn 550 bedrijven gevestigd, die gezamenlijk 106.000 (in)directe banen bieden.

Energieknooppunt

“Het bijzondere van North Sea Port is dat we een energieknooppunt zijn”, bevestigt program manager Charlotte Herman. “Door onze ligging in Nederland en België hebben we toegang tot de waterstof- en CO2-infrastructuur van beide landen. En door onze ligging aan zee, en daarmee grote windparken, kunnen we flinke volumes energie transporteren.” De ambities zijn groot; North Sea Port wil duurzaam groeien naar 1,2 miljoen ton waterstof. Het schakelt over van aardgas op groene en low carbon waterstof. Alle reden om jaarlijks een conferentie over dit onderwerp te organiseren. König: “We willen gezamenlijk een robuust energiesysteem creëren.”

Businesscase

“De moeilijkheid van waterstof zit in de vraag die op dit moment achterblijft”, vervolgt hij. “Het is lastig om een businesscase rond te krijgen. We hadden verwacht dat de prijs van waterstof door schaalvergroting inmiddels lager zou zijn. Maar doordat andere kosten, bijvoorbeeld die van elektriciteit, zijn gestegen, is dat niet het geval. Het gaat traag. Daarbij spelen met name het vergunningentraject en het gebrek aan afnemers investeerders nu parten.” “Samen met de netwerkoperatoren zorgen we voor de infrastructuur, daarna dient de politiek te zorgen voor randvoorwaarden zodat de vraag kan groeien”, schetst Herman. “Het rondmaken van de businesscase is een lange kip-ei-discussie. König: “De haven kan dan het warme nest zijn om die kip-ei-discussie te beëindigen.”

Brusselse kaders

Daarbij spelen Europese regelgeving en kaders een grote rol. König: “Als bijvoorbeeld vanuit Brussel wordt besloten dat er alleen nog maar staal dat met behulp van groene, duurzame energie is bewerkt in auto’s mag worden geplaatst, dan móeten bedrijven wel veranderen. En dan kunnen ze de beperkte prijsstijging  doorberekenen in hun prijs en is het geen oneerlijke concurrentie. Maar die sturing vanuit de overheid is wel nodig om dit verder van de grond te krijgen.”

Europees denken

“We moeten Europees denken, want waardeketens zijn vaak Europees georganiseerd en nieuwe markten zoals waterstof, CCS en alternatieve moleculen hebben schaalgrote nodig om een positieve business case te hebben”, klinkt Herman. “Als Nederlands-Belgische haven zijn we er bij North Sea Port aan gewend om over grenzen heen te kijken. Ik wil de politiek op het hart drukken dat Europees denken noodzakelijk is voor de energietransitie. Zo ontstaat een doordachte systeemintegratie en kunnen we ook onze industrie in België, Nederland en bij uitbreiding Europa behouden. Het gaat niet alleen om de eigen haven en gevestigde bedrijven van energie te voorzien, maar ook de industrieën in het achterland.” “Wat dat betreft benijd ik die bedrijven niet”, vult König aan. “Hier zijn de mogelijkheden groot, daar ben je afhankelijk van andere partijen voor duurzame energie.”

Groeipijnen

“De bal ligt overigens niet volledig in het kamp van de overheid, bedrijven moeten ook het lef hebben om hun nek uit te steken. En dat doen ze ook”, nuanceert Herman. “De markt heeft groeipijnen, zoals elke innovatieve markt dat heeft. Er waren eerst gouden beloftes, maar nu is er meer realiteitszin. Ja, er zijn projecten gestopt of vertraagd door ontwikkelingen, maar de serieuze projecten worden doorgezet en dat toont de complexiteit van deze ontwikkelingen aan. We moeten nu met z’n allen blijven doorpakken en volhouden daar waar waterstof het meest nuttig is. Doordat we het samen moeten doen, gaat het soms wel wat trager. Maar, zo komen we uiteindelijk verder en worden we weerbaarder.”

Pleitbezorgers

Havens als North Sea Port, Port of Rotterdam, Port of Antwerp- Bruges , Port of Amsterdam en  Groningen Seaports bundelen hun krachten om de boodschap te verkondigen. Herman: “We zijn concurrenten én pleitbezorgers, we hebben elkaar nodig. Bijvoorbeeld in het vertellen van de boodschap en daarnaast in zaken als standaardisering van processen zoals bunkeren. Er is een verandering op systeemniveau nodig en een flinke schaalvergroting. Het is én én verhaal waarbij moleculen naast elektronen bestaan. Tegelijkertijd is iedere haven uniek en hebben we allemaal onze eigen kracht.” König: “Omdat wij een iets onafhankelijkere positie hebben, kunnen we het verhaal beter vertellen dan bijvoorbeeld afnemers die verder van de haven gevestigd zijn. Al hebben wij natuurlijk ook wél een belang, de waterstofleidingen lopen hier door de haven.”

Waterstof

“Nederland Waterstofland helpt ook”, vindt de CEO. “Nederland Waterstofland heeft het bewustzijn van mensen vergroot dat waterstof een onderdeel is van de oplossing voor de energietransitie. Dat vind ik mooi. Nu legt het de focus meer op regelgeving en randvoorwaarden, en daarmee het bereiken van de politiek.”

Believer

König is ervan overtuigd dat North Sea Port de ambities kan waarmaken: “We blijven volhouden. We zijn een believer in waterstof. Een Contract for Difference (CFD) zou hierbij kunnen  helpen.” In deze financiële overeenkomst is vastgelegd dat de leverancier en afnemer het koersverschil van een waterstof tussen het moment van aankoop en verkoop met elkaar verrekenen. “En we weten dat het kan. Een mooi voorbeeld is dat van Raffinaderij van Neste in Rotterdam. Ook binnen ons eigen North Sea Port-gebied hebben we een mooi portfolio aan productie en importprojecten. Denk aan Zeeland Refinery, LCB Tank Terminals, VESTA, H2BE, VOLTH2 om maar enkele te noemen. Bovendien hebben we in het verleden gezien dat regelgeving ook belangrijk is geweest bij offshore wind voor de realisatie en groei. Straks is waterstof net zo normaal als windparken aan de horizon.”

‘We moeten grensoverstijgend denken en doen om de energietransitie te bespoedigen’