‘Waterstofbeurs zorgt voor transparante, efficiënte handel’
Een Nederlandse waterstofbeurs, daar werkt projectdirecteur Bert den Ouden aan binnen HyXchange. Een belangrijke stap want ‘waar levendige handel plaatsvindt is een beurs handig’. “HyXchange maakt dat je transparant, veilig en efficiënt met partijen kunt handelen in groene en low carbon waterstof.”
Maar zover is het nog niet. “Zo’n drie jaar geleden, na een uitgebreid onderzoek in opdracht van het ministerie van Economische zaken, startte ik met de opzet van HyXchange. HyXchange wordt ondersteund door Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam, Groningen Seaports, North Sea Ports en een groot en groeiend aantal geïnteresseerde marktpartijen. We zijn gestart met het in kaart brengen van een pilot in certificatenhandel en een marktsimulatie. Zo kregen we een beeld van de huidige markt en waar die naartoe gaat. Is er sprake van een gasachtige markt met dagprijzen en veel opslagmogelijkheden? Of is er sprake van een stroommarkt met per uur wisselende prijzen? De conclusie is dat waterstof zich bevindt tussen die twee markten in. Hoewel er opslag komt, is die capaciteit nog beperkt in verhouding tot de ambitie. Bovendien fluctueert de productie van groene waterstof omdat het afhankelijk is van weersomstandigheden. Om die reden kan het aanvullen met low carbon waterstof noodzakelijk zijn om balans in de markt te brengen. Net zoals het van belang is dat stroomverbruikers slim gebruik maken van pieken en dalen op het net.”
Duidelijkheid en regelgeving
Inmiddels zijn de omstandigheden anders dan drie jaar geleden toen Den Ouden het onderzoek deed. Zo duurt de aanleg van de backbone langer. “Maar, er is inmiddels wél duidelijkheid over de planning en deadline. Dat is prettig, de markt heeft behoefte aan die duidelijkheid. Wat betreft de handel in certificaten, vergelijkbaar in de handel in certificaten in groene stroom, is de regelgeving vanuit de EU nog een struikelblok. De EU wil de locatie verbinden aan de certificaten, terwijl dat niet geldt voor stroom. Je kunt groene stroomcertificaten kopen die ergens anders gemaakt zijn, maar zo stimuleer je wél de markt in groene stroom. Datzelfde willen we bereiken met waterstof, maar is nu nog niet mogelijk door die regelgeving. Gelukkig biedt het Ministerie van Klimaat en Groene Groei hier openingen voor. Als beurs mengen we ons liever niet in discussies, maar hier doen we noodgedwongen uitspraken omdat het anders niet praktisch is voor de markt.”
Alles nodig
Vanuit een beursoptiek vindt Den Ouden meerdere discussies over waterstof minder relevant. De kip-of-ei-discussie bijvoorbeeld, waarbij centraal staat of je eerst moet produceren of eerst afnemers moet zoeken. Maar ook de vraag waar welke soort waterstof prioritair is, waar waterstof het beste ingezet kan worden én of de tijd al rijp is voor de waterstofbeurs. Den Ouden: “Er is meer dan ooit behoefte aan transparante beursprijzen. En over die discussies; er is überhaupt nog weinig klimaatneutrale waterstof, we staan nog aan het begin. We kunnen dus alles gebruiken, alle opgewekte waterstof, alle afnemers en alles wat de markt stimuleert. Dat is noodzakelijk om de CO2-doelen te behalen. Hoe? Dat maakt mij niet uit, of dat nu met stroom, batterijen, groene waterstof of aangevuld met low carbon waterstof is. Ik ben als een vader met verschillende kinderen; ze zijn me allemaal even lief. We moeten die CO2-uitstoot verlagen.”
Internationale import
HyXchange wordt een beurs over de markt in Nederland. Daarbij is het mogelijk én noodzakelijk om waterstof te importeren uit het buitenland. “Dat kan een marktpartij zelf regelen met een internationale leverancier”, legt Den Ouden uit. “Lange-termijn contracten zie ik niet als een probleem voor de beurs. Sterker nog, het is juist een goede ontwikkeling. De vraag fluctueert, dus wanneer er meer waterstof op de Nederlandse markt komt, is dat alleen maar interessant. Die waterstof kan bijvoorbeeld richting Nederland komen via H2Global, een gesubsidieerde internationale partij die waterstof van buiten Europa importeert, of via Hydrogen, een vergelijkbare, Europese partij.”
Ervaren
Den Ouden heeft ruime ervaring met het oprichten van energiebeurzen. Zo is hij de oprichter van de Nederlandse stroombeurs en ook directeur van de gasbeurs. “Ik ben het meest trots op het koppelen van de Nederlandse stroommarkt aan de Europese markt. Dat resulteerde in dalende prijzen.” Toch is het opzetten van HyXchange weer een andere ervaring. “Het verschil met de stroom- en gasbeurs is dat er toen al sprake was van een goede infrastructuur en een brede markt. Die ontbreekt nu nog voor waterstof, maar dat gaat komen.”
Scherpe prijs
“Er zijn grote ambities. In 2033 zou ik willen dat HyXchange lijkt op de TTF-markt. Dat staat voor Title Transfer Facility en is een virtueel handelspunt voor aardgas. De markt heeft behoefte aan duidelijkheid en aan een transparante prijs. De beurs heeft geen mening over het prijsniveau. Het hoofddoel is om een markt tot stand te brengen die beschikt over een open en toegankelijke infrastructuur voor waterstof, een divers aanbod van waterstof en die bijdraagt aan leveringszekerheid. De beurs wordt daarbij een betrouwbaar en transparant handelsplatform die de markttoegang aanzienlijk vergroot, liquiditeit bundelt en transactiekosten en handelsrisico’s verlaagt.”
Waterstofrijke economie
Hoewel er nog te groene weinig waterstof beschikbaar is, beschikt Nederland al over de meest waterstofrijke economie ter wereld. “We produceren al bijna evenveel waterstof als Duitsland, dat vijf keer zoveel inwoners heeft. Dat komt doordat waterstof niet alleen via elektrolysers wordt geproduceerd, maar ook op andere manieren. Denk aan biomassa, of als bijproduct uit de chloor- en ethyleenindustrie. De diversiteit aan waterstof is groter dan mensen denken. De beurs brengt deze partijen samen en schept zo kansen. Laten we koesteren wat er al is en stimuleren wat nodig is.”
